1976 елдан бирле Җиргә кайтарылган беренче Ай таш үрнәкләре төште. 16 декабрьдә Кытайның Чанъэ-5 космик аппараты Ай өслегенә тиз генә барып җиткәннән соң, якынча 2 килограмм материал алып кайтты.
E-5 Айга 1 декабрьдә төште һәм 3 декабрьдә кабат күтәрелде. Космик аппаратның вакыты бик кыска, чөнки ул кояш энергиясе белән эшли һәм -173°C кадәр түбән температуралы каты айлы төнгә түзә алмый. Ай календаре якынча 14 җир көне дәвам итә.
«Ай галиме буларак, бу чыннан да дәртләндергеч һәм мин якынча 50 ел эчендә беренче тапкыр Ай өслегенә кире кайтуыбызга шатланам», - диде Аризона Университетыннан Джессика Барнс. Айдан үрнәкләрне кайтаруның соңгы миссиясе 1976 елда Совет Луна-24 зонды булган.
Ике үрнәк җыйганнан соң, җирдән бер үрнәк алыгыз, аннары якынча 2 метр тирәнлектән бер үрнәк алыгыз, аннары аларны күтәрелүче аппаратка төягез, аннары миссия аппараты орбитасына кире кушылу өчен күтәрелегез. Бу очрашу ике робот-космик аппаратның Җир орбитасыннан читтә тулысынча автоматик рәвештә тоташуының беренче очрагы.
Үрнәк салынган капсула кире кайтучы космик аппаратка күчерелде, ул Ай орбитасыннан чыгып, өйләренә кайтты. Чанъэ-5 Җиргә якынлашкач, капсуланы чыгарды, ул күл өслегеннән сикергән таш кебек, атмосферадан берьюлы сикереп чыкты, атмосферага кергәнче һәм парашют ачканчы тизлеген киметте.
Ниһаять, капсула Эчке Монголиягә төште. Ай тузанының бер өлеше Кытайның Чанша шәһәрендәге Хунань университетында сакланачак, ә калганы анализ өчен тикшеренүчеләргә таратылачак.
Тикшеренүчеләр үткәрәчәк иң мөһим анализларның берсе - үрнәкләрдәге ташларның яшен һәм аларга вакыт узу белән галәм мохите ничек тәэсир итүен үлчәү. "Без Чанъэ 5 төшкән урын Ай өслегендәге иң яшь лава агымнарының берсе дип уйлыйбыз", - диде Барнс. "Әгәр без бу урынның яшен яхшырак чикли алсак, без бөтен Кояш системасының яшенә катгыйрак чикләүләр куя алабыз."