Цуй Тянькайның архив фотосы. [Фото/Агентлыклар]
Кытайның АКШтагы югары вәкиле Цуй Тянькай Байден президентлыгы чорындагы беренче югары дәрәҗәдәге Кытай-АКШ дипломатик очрашуы ике ил арасында "чын күңелдән" һәм "конструктив" фикер алышуга юл ачар дип өметләнә, ләкин Пекинның төп мәнфәгатьләр буенча басым ясавын яки компромисска баруын көтү "иллюзия" дип белдерде.
АКШ дәүләт секретаре Энтони Блинкен һәм милли куркынычсызлык киңәшчесе Джейк Салливан пәнҗешәмбедән җомгага кадәр Аляска штатының Анкоридж шәһәрендә Кытайның югары дәрәҗәле дипломаты Ян Цзечи һәм Дәүләт советы әгъзасы, тышкы эшләр министры Ван И белән очрашырга тиеш, дип хәбәр иттеләр Пекин да, Вашингтон да.
Илче Куи әйтүенчә, ике як та быел мондый югары дәрәҗәдәге беренче шәхси диалогка зур әһәмият бирә, Кытай моңа зур әзерлек күргән.
"Без, әлбәттә, бер диалог Кытай һәм АКШ арасындагы барлык мәсьәләләрне хәл итәр дип көтмибез; шуңа күрә без артык югары өметләр багламыйбыз яки моңа карата бернинди иллюзияләр дә кормыйбыз", - диде Цуй очрашу алдыннан.
Илче, әгәр ул ике як арасында ихлас, конструктив һәм рациональ диалог һәм аралашу процессын башлап җибәрергә ярдәм итсә, очрашу уңышлы булачагына ышанам, диде.
"Мин ике якның да ихлас күңелдән килеп, бер-берсен яхшырак аңлап китәчәгенә өметләнәм", - диде ул чәршәмбе көнне журналистларга.
Узган атнада Токио һәм Сеулга сәфәреннән соң Аляскага тукталачак Блинкен бу очрашуның Пекин белән "күп кенә борчылуларны ачыктан-ачык аңлату өчен мөһим мөмкинлек" булачагын әйтте.
"Без шулай ук хезмәттәшлек өчен юллар бармы-юкмы икәнен тикшерәчәкбез", - диде ул Американың иң югары дипломаты итеп расланганнан бирле Конгресс алдында беренче тапкыр чыгыш ясаганда.
Блинкен шулай ук "хәзерге вакытта берничә чираттагы килешүләр өчен ният юк" дип әйтте, һәм теләсә нинди катнашу Кытай белән бәйле мәсьәләләр буенча "күренерлек нәтиҗәләргә" бәйле.
Илче Куи әйтүенчә, тигезлек һәм үзара хөрмәт рухы теләсә нинди илләр арасындагы диалог өчен иң төп алшарт булып тора.
Кытайның милли суверенитеты, территориаль бөтенлеге һәм милли бердәмлеге белән бәйле төп мәнфәгатьләренә килгәндә, Кытайның компромиссларга һәм ташламаларга "урыны юк", диде ул һәм өстәп: "Бу очрашуда без шулай ук ачык күрсәтәчәкбез", - дип өстәде.
"Әгәр алар Кытай башка илләр басымы астында компромиссларга барыр һәм бирешер дип уйлыйлар икән, яки Кытай бу диалогның "нәтиҗәсенә" ирешү өчен теләсә нинди берьяклы үтенечне кабул итәргә тели икән, минемчә, алар бу иллюзиядән баш тартырга тиеш, чөнки бу караш диалогны тупикка гына китерәчәк", - диде Цуй.
АКШның соңгы гамәлләре, шул исәптән сишәмбе көнне Гонконг белән бәйле Кытай түрәләренә карата АКШ санкцияләре, Анкоридж диалогының "атмосферасына" тәэсир итәчәкме дигән сорауга, Куи Кытай "кирәкле каршы чаралар" күрәчәк дип белдерде.
"Без бу очрашуда үз позициябезне ачык белдерәчәкбез һәм "атмосфера" тудыру өчен бу мәсьәләләр буенча компромиссларга һәм ташламаларга бармаячакбыз", - диде ул. "Без моны беркайчан да эшләмәячәкбез!"
Бу очрашу АКШ матбугат чаралары хәбәр иткәнчә, АКШ президенты Джо Байден һәм Кытай рәисе Си Цзиньпин арасындагы "гадәти булмаган озын ике сәгатьлек сөйләшү"дән якынча бер ай үткәч узды.
Телефон аша сөйләшү вакытында Си Цзиньпин ике илнең тышкы эшләр ведомстволары ике яклы мөнәсәбәтләрнең киң колачлы мәсьәләләре, шулай ук төп халыкара һәм төбәк мәсьәләләре буенча тирәнтен аралаша алачагын әйтте.
Кытай Тышкы эшләр министрлыгы вәкиле Чжао Лицзянь чәршәмбе көнне иртән Кытай бу диалог аша ике якның да ике президент арасында телефон аша сөйләшкәндә ирешелгән консенсусны үтәячәгенә, бер үк юнәлештә эшли алуына, аермаларны җайга сала алуына һәм Кытай-АКШ мөнәсәбәтләрен "дөрес үсеш юлына" кайтара алуына өметләнә дип белдерде.
Сишәмбе көнне БМО генераль секретаре Антониу Гутерриш очрашуның "уңай нәтиҗәсенә" өметләнүен әйтте, диде аның вәкиле.
"Без Кытай һәм Америка Кушма Штатлары мөһим мәсьәләләрдә, аеруча климат үзгәреше, COVIDтан соңгы дөньяны торгызу буенча хезмәттәшлек итү юлларын таба алырлар дип өметләнәбез", - диде сүзче Стефан Дюжаррик.
"Без ике як арасында киеренкелек һәм хәл ителмәгән мәсьәләләр барлыгын тулысынча аңлыйбыз, ләкин алар икесе дә алдыбызда торган иң зур глобаль проблемалар буенча хезмәттәшлек итү юлларын табарга тиеш", - дип өстәде Дюжаррик.
Бастырып чыгару вакыты: 2021 елның 18 марты